Atölye: d[evrilen gerçeklik

kayıtdışı 03 // atölye: d[evrilen gerçeklik
08-13 Şubat 2010,
YTÜ Mimarlık Fakültesi, Beşiktaş, İstanbul.
---------------------------------

Atölye Yürütücüleri:
Emine Köseoğlu
Yüksek Mimar, Araştırma Görevlisi, Doktora öğrencisi. Araştırma alanları arasında, çevresel psikoloji, mekânsal okunabilirlik, kültür-mekân ilişkileri yer almaktadır.

Öze Uluengin
Yüksek Mimar (YTÜ), Araştırma Görevlisi (YTÜ), Doktora öğrencisi. Mimarlık kuramları, küreselleşme, dönüşüm ve kamusal mekân araştırma konuları arasındadır.

Katılımcılar:

Burcu Parlak
Dilara Sezgin
Emrah Üstdağ
Esra Koyun
Pınar Gözek
---------------------------------
Atölyenin içeriğiyle ilgili bilgi:

…Yolda gelirken bir çiçekçiye uğrayarak, ceketimin iliğine takmak üzere çok hoş bir kırmızı gül almıştım. Bunu çıkartarak ona uzattım. Gülü, sanki kendisine çiçek verilmiş bir kimse gibi değil de, kendisine bir bitki verilmiş botanikçi veya bir morfolog gibi eline aldı.

“Altı inç uzunluğunda, yeşil uzun bir bağlantısı ile birlikte, iç içe geçmiş kırmızı bir fon.” diye yorumladı.

“Evet, Dr. P. bunun ne olduğunu düşünüyorsunuz?” diye ona cesaret vererek sordum.

“Söylemesi zor.” dedi. Kafası karışmış görünüyordu. “Botanik cisimlerin basit simetrisinden uzak olmasına rağmen kendine ait üst düzeyde bir simetrisi olabilir… Bunun bir bitki türü veya bir çiçek olabileceğini düşünüyorum.”

“Olabilir mi?” diye sormaya devam ettim.

“Olabilir.” diye yanıtladı.

“Koklayın bir bakalım,” deyince, sanki ondan üst düzeyde bir simetriyi koklamasını istemişim gibi şaşkın şaşkın baktı ama dediğimi yaptı ve aniden hayata döndü.“Çok güzel gül tomurcuğu ve mükemmel bir koku.”...

Oliver Sacks, 2007, Karısını Şapka Sanan Adam, YKY, İstanbul, s.31-32.

Sacks, Dr. P.’deki nörolojik rahatsızlığa teşhisini ‛soyut tavır’ olarak koyuyor. “Ondaki anlamsız soyut tavır, kimlik ve kimlikle ilgili özelliklerin algılanmasına ve muhakeme edebilme yeteneğini kullanmasına engel oluyordu. Anlamsızdı diyorum çünkü bu tavır, herhangi bir duygusu ile bağlantılı değildi.”

Görme, aslında gözümüzle algılama anlamına gelir. Gözün yapısal işlevini anlatan klasik anlamından çok daha fazlasını içerir. Çünkü algılama, salt duyusal bir beden işlevinden çok daha fazlası olan ve muhakeme ile yoruma dayanan kişisel / farkındalıksal bir davranışa işaret eder. O yüzden ‘görme’ denilen şey, asla ‘soyut tavır’a eşit değildir. Soyut tavır, nesnelerin ilişkisel / kişisel olmayan analitik betimlemesidir. Biz dünyaya böyle bakmayız. Bu nedenle, şunu rahatlıkla iddia edebiliriz: Dünya bizim düşündüğümüz kadar net bir yer değil.

Çevreyi görsel olarak algılayışımızda özduyum (Sacks, 2007, s.60) hâkimdir. Özel bir çaba sarf etmediğimiz, bir zorunluluktan / gereklilikten dolayı dikkat kesilmediğimiz sürece, çevremizdeki sahneler birer belirsizlik / sis bulutu içinde akar giderler. Gerçeklik hissini veren çevrenin net olması değildir o yüzden. Çevre/dünya, bizim yaşadığımız şekliyle kimi zaman, tam bir bulanıklık, siliklik, belirsizlik kümesidir ve kirli, karanlık, sönük, silik, seçilmeye çalışılan imgeler / nesneler zincirinden oluşur. Sınırları, hatları yoktur nesnelerin ya da parçaların… Birbiri içine geçmişlerdir; ilişkiseldirler, dokusaldırlar, geçişseldirler… Bir parmağın bir yüzey üzerinde dolanıp yüzeyi tanımaya çalışması gibi, göz usulca kayar imge üzerinde… Ancak hiçbir zaman detaylar çok iyi ayırt edilemez. Tıpkı dokunarak tanımaya çalışan bir el gibi.

Çevreye ilişkin imgeler, detaylar yok edilerek, belirsizleştirilerek, silikleştirilerek vb., ilişkilerin ortaya çıkarıldığı, kişiselleştirildiği; böylece görme duyusuna değil, görme algısına, görme algısının gözle dokunarak ulaşılabildiği bir noktaya taşınabilir mi? Sonunda, imgeler, üreten öznenin yüklediği ‘tek anlam’ı yansıtan şeyler olmak yerine; her deneyimle beraber yeniden üretilen / oluşturulan ve çoğaltılan nesnelere dönüşebilir mi? Görerek dokunabileceğimiz imgeleri nasıl üretiriz?

Epistemological Analysis of the Concept of Order in Architecture

article:

Epistemological Analysis of the Concept of Order in Architecture
YAPI, December 2009, Issue 337, p. 56-60.


A concept is not only a name shared by a group of objects, but expresses far more than this. A name is no more than an accepted symbol for an object. Yet the value of the concept includes its meaning and scope. A concept describes objects grouped according to certain common features. In other words its source is knowledge of those objects. The concept of order in architecture is one of the main classifiers, because it cannot be explained merely by the inclusion of certain spaces or buildings seen in the environment, but includes symmetry, repetition, similarity and other sub-concepts.

In this debate, when looking at the objects that make up space, the geometric shapes that constitute a space come to mind. Geometric forms are inherently organised on account of their own structures, because they are based on mathematical principles. When we begin to speak of the characteristics of shapes created by combinations of geometric objects, that is when we begin to speak of the concept of order. So even if the concept of organization in architecture is based on forms, can they be treated like scientific concepts?

Order is often used as a synonym for simplicity, but it can encompass any degree of visual complexity. Apart from the mathematical qualities that can be understood by analysis of the order, there is another aspect based on our sensory perception.

This dual quality in the concept of order, that is, the mathematical and sensory dimensions, bring to mind another dichotomy in philosophy: Rationalism and Empiricism. Rationalism and Empiricism usually appear to be entirely opposed to one another. However, when viewed as ways to achieve knowledge, a person may use the Rationalist method of mathematics on the one hand and the empirical methods of the natural sciences on the other. For concepts including the concept of order there is a subjective sensory as well as mathematical aspect to analysing the qualities of objects. To say that the concept of order that is experienced subjectively in the natural or man-made environment can be found by means of mathematical analysis follows the ideas of Descartes, who was a Rationalist; while to say that it can be discovered by means of the senses follows the ideas of Empiricists like Locke or Hume.

In this respect the content of the concept of order with reference to form in architecture concerns both sensory perception and mathematical principles. In other words, when an observer is inside an architectural space, he may perceive its ordered structure based on mathematical principles through his senses alone, and does not require further experimentation or mathematical analysis.

Mimarlıkta Düzen Kavramının Bilgikuramsal Çözümlenmesi

makale:
Mimarlıkta Düzen Kavramının Bilgikuramsal Çözümlenmesi
Yapı Dergisi, Aralık 2009, Sayı 337, s. 56-60.



Yazıda, kavram ve nesne bilgisi ikiliği akılcılık ve deneyimcilik üzerinden tartışılıyor.

Bir 18. Yüzyıl Osmanlı Yapısı: Vefa’da Atıf Efendi Kütüphanesi

makale:
Bir 18. Yüzyıl Osmanlı Yapısı:
Vefa’da Atıf Efendi Kütüphanesi
Arredamento Mimarlık, Ekim 2009, sayı:228, s. 118-123.


Kitap talebi ve üretimi Osmanlı dünyasında hemen daima Batı Avrupa’ya oranla
çok küçük olmuştur. İlk bağımsız Osmanlı kitaplık yapısının küçük bir mescit
boyutunda olduğu halde ancak 17. yüzyılın ilk yarısında inşa edildiği
hatırlanmalıdır. Kitaplık yapımları 18. yüzyılda çekingen bir atılım yapar.
Atıf Efendi Kitaplığı da bunlardan biri.

Urban Space and the Human Factor

article:

Urban Space and the Human Factor
YAPI, November 2009, Issue 335, p. 56-59.


Many definitions of urban space have been putforward. At the same time projects relating to the city may not always aim at tackling a city and its users in all their aspects from an objective point of view. In this study the human factor in urban design is examined by means of a discussion ofthe paradigms in the works of theorists who have written on the subject of urban space.

In his book Urban Space Rob Krier clearly explains the typological and morphological components that make up the concept of urban space, by means of diagrams and tables. This is followed by a chapter criticising 20th-century urban planning, and finally by a study of the rebuilding of Stuttgart. Since Krier confines himself to historical references, it is hard to describe him as a postmodern. Nevertheless, setting aside the historical aspect, Krier establishes a close tie between the use of geometry and the achievement of human happiness and order, so that his affinity with rational thought cannot be ignored.

In his book; A Pattern Language; Alexander demonstrates the similarity between the structures of sentences and other linguistic elements, and the elements and structures of the language of form. He asserts that just as there are words in languages, so there are patterns in the languages of form. Just as sentences are formed by bringing together words based on connections established in language, so buildings and spaces are created as consequences of pattern language. Since Alexander views the city as a structure that is formed by simultaneous inner connections and can be divided into sub-units, he can be said to take a structural approach to spaces.

Amos Rapoport’s book, Culture, Architecture and Design, is a study of what kind of impact user culture can have on design. According to Rapoport, he is an observer looking on from the outside, and his own realities and those he observes are different. In this respect, when Rapoport is viewed from an ontological point of view, he seems to take a positivistic approach. In terms of epistemology, however, Rapoport asserts that reality depends on personal experiences. Clearly this reflects an interpretive approach. However, his aim is that the researcher should tackle his subject independently of value judgments, and like a positivist, Rapoport is endeavouring to attain some generalisations.

The article shows the three different approachesof three different researchers. By discussing these different studies, the views of the researchers to the urban space and users is debated. Philosophical views (paradigms) contain clues to their views on urban design and the users of spaces.

Kent Mekânı ve İnsan Faktörü

makale:
Kent Mekanı ve İnsan Faktörü
Yapı Dergisi, Ekim 2009, sayı 335, s. 56-59.


Yazıda, kent mekânı üzerine söz söylemiş kuramcılardan Krier, Alexander ve
Rapoport’un eserlerinin paradigmalar açısından tartışılması yoluyla kentsel
tasarımda insan faktörü irdeleniyor.

8th Biennial Conference on Environmental Psychology, 06-09 September 2009, Zurich

Oral Presentation:


The Effect of Tourist Culture on the Perception of Hotel Lobbies:
A Comparison between Asian and European Tourists
Emine Koseoglu
Yildiz Technical University, Department of Architecture

Deniz Erinsel Onder
Yildiz Technical University, Department of Architecture

Omer Bilen
Yildiz Technical University, Department of Statistics


AbstractThis study examines cultural differences in the perception of hotel lobbies. It aims to determine the differences/similarities within spatial preferences in hotel lobbies by focusing on three aspects: physical appearance, configuration and usage and privacy arrangements.

A survey was conducted in Sultanahmet, Istanbul with tourists within two focus groups from Asian and European countries (n= 30 each). They were asked to rate their agreement with each statement about spatial features on a 5-point Likert scale.

As a result, both differences and similarities in the perception of the tourists from different cultures are found. It can be noted that there are statistically significant differences between the two groups in terms of configurational features and usage and privacy arrangement of lobbies. The results provide designers some data to create a space for similar user profiles.

Keywords: cultural differences, spatial perception, tourist behaviour, user preferenceshttp://www.sozpsy.uzh.ch/conference/program/Abstracts_a4.pdf

http://www.sozpsy.uzh.ch/conference.html